Trong tiếng Việt, thành ngữ “giẫm chân tại chỗ” được dùng rất quen thuộc để chỉ trạng thái không tiến bộ, không có sự thay đổi hay phát triển. Người ta thường nói: “Công việc của anh ấy bao năm nay chỉ giẫm chân tại chỗ”, hay “Học hành mà không nỗ lực thì chỉ giẫm chân tại chỗ thôi”. Đây là một hình ảnh ẩn dụ thú vị: khi ta bước đi nhưng chỉ giẫm đúng vào một vị trí cũ, không hề dịch chuyển về phía trước, tượng trưng cho sự trì trệ. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều người lại viết thành “dẫm chân tại chỗ”. Nếu tìm kiếm trên mạng xã hội hoặc trong các bình luận diễn đàn, bạn sẽ thấy hai cách viết tồn tại song song. Sự khác biệt này xuất phát chủ yếu từ thói quen phát âm vùng miền. Ở miền Bắc, âm đầu gi / d / r thường đồng âm với nhau (/z/), khiến “giẫm” và “dẫm” được phát âm giống hệt, từ đó dẫn đến nhầm lẫn trong khi viết. Ngược lại, ở miền Nam, ba phụ âm này được phát âm khác biệt, nên lỗi chính tả “dẫm” ít phổ biến hơn. Về mặt từ điển học, chuẩn chính tả được công nhận là “giẫm”. Theo Từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê, 2003), “giẫm” có nghĩa là đặt bàn chân mạnh lên một bề mặt, thường để lại tác động. Nghĩa bóng được mở rộng thành “giẫm chân tại chỗ” – tức không tiến lên, vẫn dậm chân mãi ở điểm cũ. Trong khi đó, “dẫm” không tồn tại như một mục từ độc lập trong từ điển, mà chỉ là biến thể do nhầm lẫn chính tả. Điều đáng bàn là: nếu lỗi sai này quá phổ biến, liệu chúng ta có nên chấp nhận “dẫm” như một biến thể chính tả? Một số người cho rằng ngôn ngữ luôn thay đổi, và miễn là số đông hiểu thì không cần quá khắt khe. Nhưng cũng có quan điểm ngược lại: chính tả cần sự chuẩn mực, đặc biệt trong giáo dục, văn bản hành chính và báo chí, bởi nếu không sẽ tạo ra sự thiếu thống nhất, thậm chí ảnh hưởng đến khả năng học tập của thế hệ sau. “Giẫm chân tại chỗ” hay “dẫm chân tại chỗ” vì thế không chỉ là một vấn đề chính tả nhỏ nhặt, mà còn phản ánh sự va chạm giữa chuẩn mực ngôn ngữ và thực hành ngôn ngữ trong đời sống. Có thể trong giao tiếp hàng ngày, việc viết “dẫm” chưa gây hiểu lầm, nhưng trong văn bản chính thức, lựa chọn đúng – tức “giẫm” – vẫn là cần thiết để giữ gìn sự trong sáng và thống nhất của tiếng Việt.
